Okolice

Tylicz

Drukuj PDF

         Wieś letniskowa (dawniej miasteczko) u zbiegu Muszynki i Mochnaczki, położona 6 km na wschód od Krynicy-Zdroju. Już w XIII w. na ważnym szlaku handlowym na Węgry przez Bardejov istniało osiedle Ornawa, któremu w 1363 r. Kazimierz Wielki nadał prawa miejskie i potwierdził nazwę Miastko lub Novum Oppidum, fundując kościół oraz szkołę parafialną. Miastko otrzymało wówczas mury obronne.

Polany

Drukuj PDF

            Wieś położona na wysokości 450m w dolinie potoku Mostysza i jego dwóch dopływów: Piorunki i Kamiannej. Polany znajdują się przy drodze z Krynicy-Zdroju (l4km) do Grybowa. Wieś otoczona jest pięcioma szczytami: Hołyczą (774m), Głębokim (630m), Kiczerą Wielką (694m), Sołtysim Wierchem (607m) i Chłopskim Wierchem (644m). Polany osadził 27.XI.1574 roku na mocy przywileju nadanego od biskupa Franciszka Kraśnickiego - Jaśko Waśkowicz z Florynki.

Piorunka

Drukuj
          Nieduża wieś leży 3 km na zachód od Czyrnej w dolinie, nad potokiem o tej samej nazwie, uchodzącym w Florynce do Mostysza, na wysokości 550 m npm. Od zachodu nad samą wsią wznosi się Banicka Góra (620 m), na północy Kruhla (630 m) i Chłopski Wierch (644 m), a na południu Harniaków Wierch (727 m).

Muszynka

Drukuj
        Wioska położona w dolinie rzeki o tej samej nazwie, na wysokości 590-640 m n. p. m., u stóp Przełęczy Tylickiej (683 m), w odległości 4 km na południowy wschód od Tylicza. Na południe od miejscowości wznoszą się wzgórza: Szynkarówki (691 m), Czerteża (735 m) oraz Wysokiej Horki (765 m) i Jaworzu (810 m) – położonych już w wododziale, a na północy Polanka z kulminacjami (728 i 722 m).  

Mochnaczka

Drukuj PDF

 Mochnaczka Niżna
        Miejscowość letniskowa oddalona o 4 km od Tylicza. Mochnaczka Niżna założona została w 1589 roku. Rządziła się ona prawem wołoskim i wchodziła do ziem biskupów krakowskich, tzw. Kresu Muszyńskiego. Przez wieś, aż do XIX wieku, prowadził gościniec z Grybowa przez Tylicz i Przełęcz Tylicką na Węgry. W latach międzywojennych Mochnaczkę zamieszkiwali wspólnie Łemkowie, Polacy i Żydzi. W lutym 1945 roku sowiecki Wojenkomnat dokonał podobnie jak w innych wsiach mobilizacji do Armii Czerwonej. Znaczna część miejscowych Łemków (60%) na skutek agitacji repatriowała się do ZSRR, natomiast pozostałych w 1947 roku wywieziono na Ziemie Zachodnie.

Czyrna

Drukuj PDF
        Jest to mała dziś wioska, odległa 6 km na północ od Mochnaczki Wyżnej. Leży w dolinie potoku Czyrnianka, będącego dopływem Białej, a wysokości 540-560 m n. p. m. Dawniej miejscowość dzieliła się na Niżną i Wyżną. Nad leżącą w dolinie wsią od zachodu wznosi się Harniaków Wierch (644 m) i Wierch (638 m), a od wschodu Banicka Góra (694 m). W północnej części piętrzy się Wierch (638 m).

Berest

Drukuj PDF
       Wieś położona jest w dolinie Mostysza i Bereściańskiego Potoku, przy zbiegu dróg z Krynicy-Zdroju do Grybowa, z lokalną drogą z Berestu do Mochnaczki Wyżnej. Odległość z Krynicy-Zdroju 9 km, od Piorunki 4 km. Miejscowość leży na wysokości 520-600 m n.p.m. Posiada na południe przysiółki m. in. Polanki i Skoroniste. Nad wioską od zachodu    

Żegiestów

Drukuj

           Uzdrowisko na pograniczu polsko - słowackim, położone na stromych zboczach doliny Popradu (Łopata Polska), w głównym punkcie przełomu tej rzeki. Wieś o tej nazwie została założona na „surowym kamieniu" przez Hawryłę Juranka, na mocy przywileju nadanego przez bpa Franciszka Kraśnickiego w 1575 r. Wzmiankę o niej spotykamy później w inwentarzach dóbr biskupich z 1645 i 1668 r. Jak głoszą przekazy, już w XVIII w. dostrzeżono właściwości lecznicze występujących tu źródeł mineralnych.

Złockie

Drukuj

          Wieś położona w dolinie potoku o tej samej nazwie, lewym dopływie Szczawnika. Nazwa tej miejscowości, jak utrzymuje miejscowa legenda częściowo poparta notatkami Jana Długosza, wywodzi się od złota, które podobno było tutaj wydobywane. Akt lokacyjny na prawie wołoskim wydany został w 1580 r. przez bpa Piotra Myszkowskiego, Iwanowi Makowicy. Około 1624 r. do obowiązków miejscowej ludności należało uposażenie sołtysa ze Szczawnika, porucznika piechoty muszyńskiej.

Wojkowa

Drukuj

          Miejscowość położona w dolinie potoku o tej samej nazwie. Przywilej lokacji Wojkowej został nadany przez kardynała Jerzego Radziwiłła w 1595 r. Hornie Powroźnickiemu. W akcie tym zaznaczono m.in., iż osadzeni tu kmiecie, obowiązani będą „wozić wino z Węgier i inne rzeczy dla dworu biskupiego".Ciekawostką w górach okalających wioskę są okopy i umocnienia, które przetrwały od czasów konfederacji barskiej. Istnieje parę hipotez ich powstania.

 

Powroźnik

Drukuj

       Wieś położona w dolinie potoku Muszynka, przy linii kolejowej Muszyna - Krynica. Pierwszą wzmiankę o tej osadzie spotykamy w dokumencie z dnia 3 VIII 1391 r., w którym król Władysław Jagiełło darowuje Muszynę i okoliczne wsie (w zapisce tej wymieniony został Powroźnik) „na własność i po wsze czasy" biskupstwu krakowskiemu. Akt lokacyjny wydano dopiero 23 III 1565 r. na sejmie generalnym w Piotrkowie.

Szczawnik

Drukuj

        Wieś położona w dolinie potoku o tej samej nazwie. Pierwsza lokacja na prawie magdeburskim miała miejsce w XIV w. o czym wspomina w dokumencie z dnia 5 VIII 1391 r. król Władysław Jagiełło. W 1575 r. następuje powtórna kolonizacja na prawie wołoskim. Biskup J. Konarski dał pozwolenie na osadzanie się Waskowi Wołochowi.Podobnie jak w innych wsiach tego regionu ludność Szczawnika była wyznania greckokatolickiego.

Milik

Drukuj

         Miejscowość położona między wyżynami od zacho­du Pietrusiny (647 m), Skałki (769 m), Wierchu (707 m), od wschodu góra Mikowa (647 m). Milik został założony prawdopodobnie na przełomie XIV i XV w. Pierwszą wzmiankę o wsi spotykamy we wspomnieniach ks. Jana Długosza w testamencie Piotra Wyżgi, starosty czorsz­tyńskiego. W 1575 r. zostaje powtórnie lokowana w akcie wyda­nym na prawie wołoskim, w którym nadaje się Teodoro­wi, sołtysowi z Andrzejówki, przywilej lokacji wsi wzdłuż potoku Milik.

Leluchów

Drukuj

         Wieś graniczna położona w dolinie potoku Smerczek. Pierwszą wzmiankę o tej miejscowości spotykamy w XIV w. Zasiedlona była na prawie wołoskim w większości przez Łemków, którzy jednak wyróżniali się między swymi pobratymcami z innych wiosek i nazywani byli przez nich „Węgrincami" lub „Uhryńcami". Różnice te były spowodowane bliskim sąsiedztwem z Węgrami i Słowacją, a miało to wpływ na wytworzenie się w tej miejscowości odrębnej gwary i stroju.

Jastrzębik

Drukuj

         Wieś położona nad potokiem o tej samej nazwie. Lo­kowana na prawie wołoskim w 1577 r. przez bpa Piotra Myszkowskiego, przywilejem nadanym Piotrowi Tyliszczakowi z Krynicy. Początkowo mieszkańcami Jastrzębika byli Wołosi, z czasem doszli również Rusini. Ludność ta była wyznania greckokatolickiego. Parafię tegoż wy­znania uposażył bp Piotr Gembicki w 1651 r.

Dubne

Drukuj
Wieś graniczna, po przeciwległej stronie Popradu słowacka miejscowość Obruche. Nazwę swą wzięła od potoku, nad którym jest położona. Lokowana została w 1603 r. przez Michała Leluchowskiego na prawie wołoskim, za przywilejem biskupa Maciejewskiego. Łemkowie, którzy zamieszkiwali te tereny, zostali wysiedleni w latach 1945 - 1947 do ZSRR i na Ziemie Odzyskane. Pozostałością po nich są cerkwie. Również w Dubnem jest ona centralnym obiektem. Pierwszą parafię greckokatolicką uposażył bp Andrzej Trzebicki w 1673 r.